Улаанбаатар хотын хог хаягдлын менежментийн шинэ арга хэмжээ
2024 оны эхээр Улаанбаатар хотын захиргаа нийслэлийн 9 дүүрэгт хог хаягдлын ангилалт, дахин боловсруулалтын шинэ систем нэвтрүүлэх төлөвлөгөө батлав. Өдөрт дунджаар 1300 тонн хог үүсдэг Улаанбаатарт одоогийн байдлаар хог хаягдлын 92 хувь нь шууд цэвэрлэгээний цэгт очиж, дахин боловсруулагддаггүй.
Хотын Цэвэр орчны газраас гаргасан мэдээгээр шинэ арга хэмжээний хүрээнд иргэд гэртээ хог ангилж, тусдаа савнуудад хаяхаар зохион байгуулалт хийгдэж байна. Энэ нь зөвхөн хогийн асуудал биш, агаарын бохирдол, нийтийн эрүүл мэндийн асуудалтай шууд холбоотой.
Хог ангилах систем гэр бүлд ямар өөрчлөлт авчирч байна
2024 оны 3 дугаар сараас эхлэн Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүрэгт туршилтын хэлбэрээр гурван өнгийн савтай хог хаягдлын цэг суурилуулагдсан. Ногоон савнууд ногоон хог (ургамлын үлдэгдэл, хоол хүнсний хаягдал), цэнхэр сав цаас, хуванцар, шил, улаан сав бусад хаягдал хадгална. Хотын төвийн 12 хороололд одоогоор нийт 48 ийм цэг ажиллаж байна.
Гэр хорооллын оршин суугчдын хувьд өөрчлөлт илүү хүнд болж байна. Ус, бохир усны шугам байхгүй, хог тээвэрлэлтийн машин саравчтай гудамжаар орох боломжгүй газруудад хог цуглуулах цэг тогтоох асуудал шийдэгдэхгүй байна. Цэвэр орчны газраас 2024 оны дунд үед гэр хорооллын 15 хороонд жижиг цэг нэмж байгуулах төлөвлөгөөтэй байсан ч хэрэгжилт удаашралтай явж байна.
Хог ангилах нь зөвхөн дүүргийн захиргаа, компанийн үүрэг биш. Гэр бүлийн ангилалт хийгдээгүй бол цуглуулах цэг дээр дахин ангилах шаардлагатай болж, цаг хугацаа, хүний нөөц зарцуулагдана. Нэг сав дотор бүх төрлийн хог хольсон бол дахин боловсруулах үйлдвэрт ашиглах боломжгүй болдог.
Дахин боловсруулах технологи нэвтрэх боломж
2023 онд Налайх дүүрэгт цаас, хуванцар, шил дахин боловсруулах жижиг үйлдвэр ажиллаж эхэлсэн. Үйлдвэр өдөрт 8 тонн хуванцар боловсруулах хүчин чадалтай боловч одоогоор 3 тонн хүртэл ачаалалтай ажиллаж байна. Ангилагдаагүй хог их учраас үйлдвэрт ирэх түүхий эд хангалтгүй байна.
Хотын захиргаа 2025 оны эхэн гэхэд Налайх, Багануур, Багахангай дүүрэгт 3 нэмэлт дахин боловсруулах цех нээхээр төлөвлөж байна. Гэхдээ энэ төлөвлөгөө зөвхөн иргэд гэртээ хог ангилж, тусдаа савнуудад хаяж эхэлсэн үед л үр дүнтэй болно. Одоогийн байдлаар Улаанбаатарт үүсдэг хог хаягдлын зөвхөн 5 хувь нь дахин боловсруулагдаж байна.
Агаарын бохирдлыг бууруулах төлөвлөгөөтэй уялдуулан хог шатаах зуухны асуудал ч анхаарал татаж байна. Гэр хорооллын олон өрх хуванцар, резин хаягдлыг нүүрс, модтой хамт шатаадаг нь хортой утаа, хий ялгаруулж, агаарын чанарыг улам дордуулна. Хог ангилах систем нэвтэрснээр энэ хэсэг хаягдлыг тусдаа цуглуулж, шатаахгүй байх боломж бүрдэнэ.
Иргэдийн оролцоог хэрхэн нэмэгдүүлэх вэ
Хотын захиргаа сурталчилгааны кампанит ажил явуулж байгаа боловч олон иргэн хог ангилах шаардлагын талаар мэдээлэл авч чадахгүй байна. Дүүргийн нийтийн мэдээллийн самбар, сошиал сүлжээнд зарим зөвлөмж гарч байгаа ч гэр хорооллын хүн амын ихэнх хэсэгт хүрч чадахгүй байна.
Зарим хороонд иргэд өөрсдөө хог цуглуулах цэг байгуулж, дүрэмтэй ажиллаж эхэлсэн жишээ бий. Баянзүрх дүүргийн 18 дугаар хороонд оршин суугчид хог ангилах сав өөрсдөө худалдаж аваад тусгай цэг тогтоож, долоо хоног бүр гэр бүлээс хог цуглуулдаг. Энэ туршлага бусад хороонд түгээгдэх боломжтой.
Цэвэр орчны газраас хог ангилалтын сургалт зохион байгуулж, хороо бүрд багш, сургагч ажиллуулах санал гаргасан. Гэхдээ төсөв, хүний нөөцийн асуудал шийдэгдээгүй байна. Одоогоор зөвхөн 6 дүүрэгт нийт 18 сургагч ажиллаж байна. Нийслэлийн 9 дүүрэгт 900 гаруй хороо байдаг учраас энэ нь хангалтгүй.
Зардал, хариуцлагын асуудал
Шинэ систем нэвтрэх үед иргэдээс нэмэлт төлбөр авах уу гэсэн асуулт гарч байна. Цэвэр орчны газраас одоогоор нэмэлт төлбөр авахгүй гэж мэдэгдсэн боловч хог тээвэрлэлтийн зардал нэмэгдэх үед дүүргийн төсөвт ачаалал ихсэнэ. 2024 оны төсвөөр нийслэлийн хог хаягдлын менежментэд 18 тэрбум төгрөг зарцуулагдах төлөвлөгөөтэй байна.
Хувийн хэвшлийн компаниуд дахин боловсруулах үйлдвэрт хөрөнгө оруулахад татварын хөнгөлөлт, дэмжлэг хүлээж байна. Одоогийн хууль тогтоомжид дахин боловсруулсан бүтээгдэхүүнд тусгай татварын хөнгөлөлт байхгүй. Засгийн газраас 2025 оны эхэн гэхэд хууль тогтоомжийн өөрчлөлт оруулах төсөл боловсруулж байна.
Иргэд хог ангилахгүй бол торгууль ногдуулах уу гэсэн санал ч гарч байна. Гэхдээ одоогоор хяналт тавих механизм байхгүй. Дүүргийн байцаагч нар хог савыг нээж, шалгах эрх мэдэлгүй. Хуулийн хүрээнд энэ асуудлыг шийдэх шаардлагатай.
Бусад хотын туршлагаас суралцах
Солонгосын Сөүл хотод 1995 онд хог ангилах систем нэвтрүүлсэн. Эхний 2 жилд иргэдийн эсэргүүцэл их байсан ч засгийн газар тасралтгүй сурталчилгаа явуулж, хог ангилаагүй өрхөд торгууль ногдуулж эхэлсэн. Одоо Сөүл хотод хог хаягдлын 70 хувь дахин боловсруулагддаг.
Японы Токио хотод хог ангилалт маш нарийвчилсан. Хуванцар савыг ч гэсэн өнгө, материалаар нь ангилж хаяна. Гэхдээ энэ систем олон жилийн турш бий болсон соёл, хяналтын механизмтай холбоотой. Монголд ийм түвшинд хүрэхэд цаг хугацаа шаардлагатай.
Улаанбаатарт одоо хэрэгжиж буй систем Солонгос, Японы туршлагад суурилсан боловч орон нутгийн нөхцөлд тохируулах шаардлагатай. Гэр хорооллын онцлог, өвлийн хүйтэн, хог тээвэрлэлтийн замын байдал зэрэг нь бусад улсад байхгүй нөхцөл юм.
Ирэх жилийн төлөвлөгөө
2025 онд Улаанбаатарт хог ангилах цэгийг 200 болгон нэмэгдүүлэх, гэр хорооллын 50 хороонд жижиг цэг байгуулах зорилт тавигдсан. Цэвэр орчны газраас мөн хог тээвэрлэх машины тоог 30 нэгжээр нэмэх төлөвлөгөөтэй.
Хотын захиргаа хог ангилалтын талаар сургалт, сурталчилгааг эрчимжүүлэх, сургагчийн тоог 50 болгон нэмэгдүүлэхээр төлөвлөж байна. Мөн хороо бүрд хог ангилалтын дүрэм, заавар хүргэх, гэр бүлд жижиг гарын авлага тараах ажил эхлүүлнэ.
Дахин боловсруулах үйлдвэрт хөрөнгө оруулах компаниудад татварын хөнгөлөлт олгох хуулийн төсөл УИХ-д өргөн барих хугацаа 2025 оны 2 дугаар улиралд товлогдож байна. Энэ хууль батлагдвал хувийн хэвшлийн оролцоо нэмэгдэх боломжтой.
Баримтууд
- Улаанбаатарт өдөрт дунджаар 1300 тонн хог үүсдэг.
- Одоогоор хог хаягдлын зөвхөн 5 хувь дахин боловсруулагддаг.
- 2024 онд нийслэлийн хог хаягдлын менежментэд 18 тэрбум төгрөг зарцуулагдана.
- Налайх дүүрэгт ажиллаж буй үйлдвэр өдөрт 8 тонн хуванцар боловсруулах хүчин чадалтай.
- Сөүл хотод хог хаягдлын 70 хувь дахин боловсруулагддаг.
Хог ангилахгүй бол торгууль ногдуулах уу?
Одоогоор торгуулийн механизм байхгүй. Хууль тогтоомжид энэ асуудлыг тусгах төсөл боловсруулж байна. Одоо зөвхөн сурталчилгаа, сургалтаар дамжуулан иргэдийг хог ангилахад дэмжиж байна.
Гэр хороололд хог ангилах цэг хаана байна вэ?
Хороо бүрийн Засаг даргын тамгын газарт лавлаж, ойролцоох хог цуглуулах цэгийн байршлыг асууна. Зарим хороонд цэг хараахан байгуулагдаагүй байж болно. Дүүргийн Цэвэр орчны хэлтэст санал хүсэлтээ илгээж болно.
Мөн уншаарай: Агаарын Бохирдолыг бууруулахад иргэдийн оролцоо чухал үүрэгтэй · Агаарын бохирдлыг бууруулахад Жайкатай дахин хамтарна · Автомашины зогсоол асуудал болсоор л байна