UBS.mn
Шинэ материалууд · Эдийн засаг

Цахилгаан автомашины хөгжил Монголд: практик тойм

· UBS.mn

Цахилгаан автомашины хөгжил Монголд: практик тойм

Улаанбаатарын төвийн зогсоол дээр өвлийн өглөө хөдөлгүүр асаахгүйгээр гэрэл асаалттай зогсож буй хар өнгийн машиныг хэн ч анзаардаггүй. Гэхдээ тэр машин бензинээр биш, цахилгаанаар явна. Монголд цахилгаан автомашины нэвтрэлт удаан, гэвч тогтвортой өсч байгаа нь статистикаас харагдана. Хөдөлгөөний газраас зарим жил дээр зуу орчим, зарим жил хэдхэн арваад цахилгаан машин бүртгэгдэж ирсэн нь импортын татварын өөрчлөлт болон цэнэглэх дэд бүтцийн хөгжилтэй холбоотой.

Энэ нийтлэл нь Улаанбаатар болон аймгийн төвүүдэд цахилгаан автомашин хэрхэн нэвтэрч байгаа, цэнэглэх станцын хүртээмж, импортын тарифын өнөөгийн байдал, засвар үйлчилгээний боломжийг практик талаас харуулна. Агаарын бохирдлын асуудал улам хурцдаж, ажилгүйдлийн түвшин өндөр үлдэж байгаа нөхцөлд хот руу импортлох машины төрлийн сонголт хувийн хэрэг, хотын экологи, эдийн засгийн ерөнхий чиг хандлагад нөлөөлдөг.

Улаанбаатарт бүртгэлтэй цахилгаан машины тоо

Нийслэлд 2020 оноос хойш бүртгэлтэй цахилгаан машины тоо жилд дунджаар хэдхэн зуун ширхгээр нэмэгдэж байна. Хөдөлгөөний албаны тоо баримт дээр 2023 оны эцэст нийт цахилгаан машин мянга хүрээгүй хэмжээтэй байсан. Энэ нь нийт бүртгэлтэй автомашины 1 хувиас бага. Гэсэн хэдий ч хувь хэмжээ бага боловч өсөлт жил бүр тогтмол.

Улаанбаатарт цахилгаан машин жолоодогчид ихэвчлэн компанийн автопарк эсвэл орлого сайтай бизнес эрхлэгчид байдаг. Нэг талаас импортын татвар 2019 онд бууруулсан нь импортыг түлхэц өгсөн. Нөгөө талаас засгийн газар цэнэглэх станц барих хөтөлбөрийг өрнүүлсэн нь хэрэглэгчдийн итгэлийг нэмсэн. Гэхдээ практикт цэнэглэх газар хангалттай биш, нийтийн цэнэглэх станц хотын зарим дүүрэгт төвлөрсөн байдаг.

Аймгийн төвүүдэд цахилгаан машины бүртгэл маш бага. Дархан, Эрдэнэт хотод хэдхэн ширхэг машин бүртгэлтэй байдаг бол бусад аймгийн төвд тийм машин харагдахгүй. Үүний гол шалтгаан нь зайн хязгаар, цэнэглэх боломж байхгүй, мөн өвлийн хүйтэн цаг агаарт цахилгаан машины зайн хязгаар эрс буурдаг.

Цэнэглэх станцын хүртээмж, байршил

Улаанбаатарт нийтийн цэнэглэх станц 2023 оны эцэст 20 орчим цэг дээр ажиллаж байсан. Эдгээр нь ихэвчлэн Сүхбаатар, Чингэлтэй, Хан-Уул дүүрэгт байрладаг. Зарим томоохон худалдааны төвийн зогсоолд цэнэглэх төхөөрөмж суурилуулсан. Гэхдээ цэнэглэх цэгийн тоо нийт хүн амын хэрэгцээнд хүрэхгүй байна.

Нэг цэнэглэх зогсоолд дунджаар 2-4 цэнэглэх төхөөрөмж байдаг. Цэнэглэх хугацаа машины загвар, зайн хязгаараас хамаарч 30 минутаас 2 цаг хүртэл үргэлжлэх боломжтой. Ихэнх цэнэглэх станц DC хурдан цэнэглэх горимыг дэмждэггүй, зөвхөн AC удаан цэнэглэх горимоор ажилладаг. Үүнээс үүдэн жолооч дахин цэнэглэх гэж өдөр бүр олон цаг зарцуулах шаардлагатай болдог.

Аймгийн төвүүдэд нийтийн цэнэглэх станц бараг байхгүй. Дархан, Эрдэнэтэд нэг хоёр хувийн байгууллага туршилтаар цэнэглэх цэг нээсэн нь бүх хэрэгцээг хангахгүй. Аялал хийх бол зайн төлөвлөлт маш чухал. Хэрэв Улаанбаатараас Дарханд явахаар бол замын дундах цэнэглэх цэг байхгүй тул хотод явахын өмнө бүрэн цэнэглэх хэрэгтэй.

Импортын тарифын өнөөгийн байдал

Монгол улсад цахилгаан автомашин импортлох татварын хувь хэмжээ 2019 оноос хойш зарим өөрчлөлт орсон. Тухайн үед засгийн газар цахилгаан машины гаалийн татварыг 5 хувь хүртэл бууруулах шийдвэр гаргасан. Энэ нь шинэ цахилгаан машин импортлоход дотоод шаталтын машинаас арай хямд болох нөхцөл бүрдүүлсэн.

Өнөөдрийн байдлаар цахилгаан машины гаалийн татвар болон НӨАТ нийлээд машины үнийн 15-20 орчим хувийг эзэлнэ. Энэ нь дотоод шаталтын машинтай харьцуулахад бага боловч импортын зардал, тээврийн зардал нэмэгдэхэд нийт өртөг өндөр хэвээр байна. Хэрэв Япон, Солонгосоос хуучин цахилгаан машин авбал гаалийн татвар багасна, гэхдээ зайн хязгаар муу, засвар үйлчилгээний эд ангийн хүртээмж хязгаарлагдмал байдаг.

Зарим жолооч нар хувийн импортоор цахилгаан машин авдаг. Энэ тохиолдолд гаалийн бичиг баримт бүрдүүлэхэд анхаарах цэгүүд олон. Машины насжилт, зайн хязгаар, батерейн нөхцөл, засварын түүх, хөдөлгөөний албанд бүртгэх боломж зэргийг урьдчилан шалгах шаардлагатай. Татварын хувь хэмжээ тодорхой боловч батерейн солих зардал, засварын эд ангийн импорт зэрэг нэмэлт зардал тооцох ёстой.

Засвар үйлчилгээний боломж, эд ангийн хүртээмж

Улаанбаатарт цахилгаан машины засварын мэргэшсэн үйлчилгээний төв хэдхэн байдаг. Ихэнх засварын газар дотоод шаталтын хөдөлгүүрт машин засдаг, цахилгаан машины электроник системд туршлага бага. Зарим компани гэхдээ цахилгаан машины диагностик тоног төхөөрөмж импортолж, батерейн нөхцөл шалгах, зайн хязгаарыг дахин тохируулах үйлчилгээ үзүүлдэг.

Эд ангийн хүртээмж хамгийн том бэрхшээл. Цахилгаан машины батерей солих шаардлагатай бол захиалгаар гаднаас авчрах хэрэгтэй. Батерейн үнэ машины загвар, нас, эрчим хүчээс хамаарч хэдэн сая төгрөг хүрч болно. Хэрэв зарим эд анги эвдрэл гарвал Япон, Солонгосоос захиалах, тээвэрлэх хугацаа хэдэн сар үргэлжлэх боломжтой.

Засварын мэргэжилтэн бэлтгэх сургалт одоогоор хангалтгүй. Мэргэжлийн сургалтын төвүүдэд цахилгаан машины механик бэлтгэх хөтөлбөр байхгүй. Зарим компани дотооддоо ажилчдаа гадаадад богино хугацааны сургалт явуулдаг. Энэ нь үйлчилгээний чанар тогтворгүй болоход хүргэдэг. Иймд цахилгаан машин авахаасаа өмнө засварын үйлчилгээ хаана байгааг урьдчилан судлах нь зүйтэй.

Өвлийн хүйтэнд зайн хязгаар, ашиглалтын туршлага

Монголын өвлийн орой хүйтний нөхцөлд цахилгаан машины зайн хязгаар хэвийн үеэсээ 30-50 хувиар буурдаг. Батерейн химийн урвал хүйтэнд удааширч, нэг удаагийн цэнэглэлтээр явах зай богиносдог. Хэрэв машин зогсоол дээр шөнийн турш зогссон бол өглөө асаахад батерей хэт ачаалал авч, хөдөлгүүр гүйцэтгэл муудна.

Жолооч нар дулааны систем ашиглахаас болж зайн хязгаар улам буурч байгааг мэдэрдэг. Өвлийн улиралд дотор халаах, салхины шилний мөс арилгах зэрэг нь цахилгаан зарцуулалтыг нэмэгдүүлдэг. Зарим жолооч гадна зогсоолд дулаан хучилт хийх, эсвэл гэртээ гараж байгаа бол дотор нь зогсоож, урьдчилан халаах аргыг хэрэглэдэг.

Практикт Улаанбаатарт явах зайн хязгаар зун 200-300 км байхад өвөл 120-180 км болж хумигдана. Хэрэв аялал богино, өдөр тутам цэнэглэх боломжтой бол асуудал багасна. Гэхдээ хот хоорондын зам явах гэвэл зайн хязгаар дутмаг байдаг. Иймд цахилгаан машин сонгохдоо батерейн хүчин чадал, цэнэглэх хурд, өвлийн туршилтын тайлан авах нь чухал.

Эдийн засгийн үр ашиг, ажилгүйдэл, агаарын чанарын холбоо

Цахилгаан машины нэвтрэлт нь агаарын чанарт эерэг нөлөө үзүүлэх боломжтой. Улаанбаатарт өвлийн улиралд агаарын бохирдол хэмжээнээс давж, хот хүн амын эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг. Хэрэв цахилгаан машины эзлэх хувь өсвөл хотын яндангийн хийн ялгаралт буурна. Гэхдээ энэ нь цахилгаан үйлдвэрлэлийн эх үүсвэрээс хамаарна. Монголд цахилгаан эрчим хүчний ихэнх хэсэг нүүрсний цахилгаан станцаас гарч байгаа тул хэмжээний хувьд ногоон эрчим хүч гэж хэлэхэд хэцүү.

Эдийн засгийн талаас цахилгаан машин импортлох, засвар үйлчилгээ үзүүлэх салбар хөгжихөд шинэ ажлын байр бий болно. Ажилгүйдлийн түвшин өндөр үлдэж байгаа нөхцөлд цахилгаан машины механик, цэнэглэх станцын ажилтан, батерей засварын мэргэжилтэн бэлтгэх сургалт нэвтрүүлэх нь ажлын байр нэмэгдүүлэх нэг арга зам байж болно. Гэхдээ одоогоор мэргэшсэн хүн хүч хомс.

Цахилгаан машины ашиглалтын зардал дотоод шаталтын машинаас бага. Цахилгаанаар явахад 100 км-д зарцуулах зардал бензинээс 3-4 дахин бага байдаг. Гэхдээ эхний худалдан авалтын өртөг өндөр, батерей солих зардал нэмэгдэх тул нийт өртөг 5-7 жилийн дараа тэнцвэржинэ. Иймд урт хугацааны ашиглалтаар эдийн засгийн үр ашиг гарна.

Баримтууд

Цахилгаан машин импортлохдоо ямар татвар төлөх вэ?

Цахилгаан машины гаалийн татвар болон НӨАТ нийлээд машины үнийн 15-20 орчим хувийг эзэлнэ. Машины насжилт, загвараас хамаарч татварын хувь хэмжээ өөрчлөгдөж болно.

Улаанбаатарт цэнэглэх станц хаана байдаг вэ?

Цэнэглэх станц ихэвчлэн Сүхбаатар, Чингэлтэй, Хан-Уул дүүрэгт байрладаг. Зарим томоохон худалдааны төвийн зогсоолд цэнэглэх төхөөрөмж суурилуулсан. Нийт 20 орчим цэг ажиллаж байна.

Өвлийн улиралд зайн хязгаар хэр буурдаг вэ?

Өвлийн хүйтэнд батерейн гүйцэтгэл муудаж, зайн хязгаар 30-50 хувиар буурдаг. Дулааны систем ашиглах, хүйтэнд машин зогсоох нь зайн хязгаарыг улам богиносгодог.

Мөн уншаарай: Ажилгүй, ядуу буурай иргэдэд зориулсан бизнесийн зээл олгоно · Ажилгүйчүүдийн 60 гаруй хувийг залуус эзэлж байна · Ажилгүйдлийн түвшинг 5 хувьд хүргэнэ