Наадмын бөхийн барилдаан: тооны дүр зураг

Наадмын бөхийн барилдаан бол тооны дүр зураг биш — үндэсний баяр наадмын зүрх сэтгэлийн үзэгдэл.
Наадмын гурав хоногийн эхний өдөр — бөхийн барилдааны өдөр — нь цагаан сараас хойших хамгийн их хүлээгддэг өдөр бөгөөд зүүн баруун этгээдэд хүн төвөрсөн хүүхдийн хүүхэлдэй ч гэж нэрлэгддэг баяр наадмын хүндэтгэлийн хэсэг юм. Барилдааны бүтэц нь зуун жилийн туршлаган дээр тогтсон.
Барилдааны бүтэц
Наадмын бөхийн барилдаан шат дараалан явагддаг:
- Давсан бөх бүрд оноо, шагнал тооцогддог
- Түрүү, үзээр цолын төлөөх хоёр барилдаан сүүлд явагддаг
- Барилдааныг мэргэн наадлын зүтгэлтнүүд, арбитрын зөвлөл хянадаг
Есөн даваа, арван давааны сүлд — энэ тоонууд нь наадмын хэлний хэсэг болж хувирсан.
Цолны шатлал
Бөхчүүдийн дэвжээний хүндэтгэлийн тогтолцоо нь цолны шатлал дээр суурилдаг — авга, начин, харцага, заан, арслан гэсэн шатлал нь бөх бүрийн замналын тэмдэглэл. Цол сэргээх, дэвшүүлэх нь барилдааны үр дүнгээр тодорхойлогддог бөгөөд наадам бүр шинэ түүх бичдэг.
Үндэсний бөхийн онцлог

Монгол бөх нь өвөрмөц дүрэмтэй — хүзүү, нуруугаар барьцаад зүүн хүзүүг нь хөндлөн чангаах, хаалт хийх зэрэг техникүүд нь өөрийн гэсэн урлагийн түвшинд хөгжсөн. Бөх бүрийн өвөрмөц хэмжээ, давуу талын ашиглалт нь барилдааны бодит шийдвэрт хүргэдэг — жижиг бөх том бөхийг давах нь Наадмын сонирхолтой хэсэг.
Үзэгчийн урлаг
Наадмын үзэгчид — дэвжээний хүрээнд байдаг хүмүүс — нь барилдааны салмагдашгүй хэсэг:
- Давшилжаад байгаа бөхийг дэмжлэг
- Дэвжээний дөрвөн талд хүний хүч — ах, настнууд, залуучууд

Энэ орчин нь барилдааны сэтгэл зүйтэй холбоотой — дэвжээний дэмжлэг нь бөхийг хүчтэй болгодог.
Түгээмэл асуулт
Наадмын бөхийн барилдаан хаана болдог вэ?
Улсын наадам Хүй Долооны худгийн талбайд, орон нутгийн наадмууд сум аймгийн түвшинд болдог.
Барилдааныг хаанаас үзэх вэ?
Талбайн дөрвөн этгээдээс шууд, телевиз болон цахим дамжуулалтаар алсаас үзэх боломжтой.
Цолны шатлалын дээд нь юу вэ?
Арслан — наадмын түрүүлсэн бөход олгодог дээд цол.
